Diagnostyka

Od czego zacząć badania diagnostyczne? 🩸 Morfologia prawdę Ci powie!

„Nikt się tego nie spodziewał!”, „Nie miała żadnych objawów”, „Był zdrowy jak ryba, a tu takie nieszczęście!"

Bywa, że choroba zaskakuje nas w najmniej oczekiwanym momencie. Ciało nie zawsze daje nam sygnały, że gdzieś w środku może dziać się coś niepokojącego. Bardzo często pomocna może być tutaj regularna diagnostyka.

O tym, że warto monitorować swój stan zdrowia, przekonałam Cię (mam nadzieję😊) w poprzednim wpisie dotyczącym badań laboratoryjnych. Ale czy wiesz, które badania warto wykonać w pierwszej kolejności? O jednym z nich opowiem w dzisiejszym artykule.

Morfologia - podstawowe źródło wiedzy o krwi

Najpopularniejszym badaniem laboratoryjnym jest i najprawdopodobniej pozostanie morfologia. Odpowiada ona na pytania dotyczące funkcji krwi.1 Czy krew poprawnie transportuje tlen, czy odżywia tkanki? Tego możesz dowiedzieć się z jednego prostego badania.

Co konkretnie można wyczytać z morfologii?

Erytrocyty – dostawcy tlenu

Morfologię podzielono na kilka części. Pierwsza z nich obejmuje informacje dotyczące erytrocytów (czerwonych krwinek). Erytrocyty są odpowiedzialne za transport tlenu z płuc do tkanek. Dzięki nim tkanki oddają dwutlenek węgla, który wydychamy.2 Erytrocyty biorą też udział w krzepnięciu krwi.3

Z morfologii dowiemy się, jakiej erytrocyty są wielkości, ile zawierają hemoglobiny i, co najważniejsze, czy spełniają swoją funkcję, między innymi w krzepnięciu krwi.4, 5 Jeśli lekarz podejrzewa anemię, dane dotyczące erytrocytów będą pierwszymi, na które spojrzy.

Leukocyty – siły obronne organizmu

Druga część morfologii dotyczy białych krwinek, zwanych leukocytami. Odpowiadają one za obronę organizmu przed infekcjami, alergiami czy wirusami. Okazuje się, że są też bezpośrednio powiązane z ryzykiem choroby sercowo-naczyniowej, która może prowadzić do zawału. Badacze sprawdzali również, czy palenie i otyłość mają wpływ na liczbę leukocytów. Faktycznie, palacze oraz osoby o wyższym BMI charakteryzują się większą liczbą białych krwinek, jednak nie zauważono bezpośredniej korelacji.6

Wzrost liczby leukocytów świadczy zazwyczaj o infekcji, ale nie zawsze musi tak być.7 Często może wynikać także ze znacznego wysiłku. Niestety zdarza się, że jest oznaką białaczki. Przy długotrwałych infekcjach białe krwinki mogą znaleźć się poniżej zakresu wartości referencyjnych, ponieważ najzwyczajniej się „zużyły”, a organizm nie zdążył uzupełnić ich zapasów.

Zdarza się, że pacjent cierpi na niedobór odporności, spowodowany na przykład wirusem HIV lub wywołaną przez niego chorobą AIDS. Wtedy liczba leukocytów będzie obniżona. Długo utrzymująca się bardzo wysoka liczba białych krwinek wymaga leczenia i może być niebezpieczna dla mózgu.

Rozmaz krwi – zdrowie pod lupą

W laboratoriach często wykonuje się tak zwany rozmaz krwi. Polega on na ręcznym zliczaniu białych krwinek pod mikroskopem i ich podziale na różne kategorie. Jest to na tyle istotny parametr, że coraz częściej naukowcy starają się nauczyć tej umiejętności analizatory (urządzania do analizy krwi), by wykluczyć czynniki ludzkie, takie jak zmęczenie czy niewprawne oko, które mogą zaburzać wynik rozmazu.8

By rozmaz nadawał się do oceny, musi zostać uprzednio wybarwiony. Na to potrzeba czasu. Analizatory są kosztowne i nie każde laboratorium może sobie na nie pozwolić. Jednocześnie rozmaz pozostaje jednym z najbardziej podstawowych badań służących ocenie zdrowia pacjenta. Jak zatem można skrócić czas wykonywania badania?

Na przykład poprzez pozbawianie preparatu barwienia. Kto wie, może dzięki tej metodzie wyniki rozmazu uda się uzyskiwać jeszcze szybciej? Naukowcy kontynuują badania nad tą kwestią. Jej rozwiązanie jest o tyle istotne, że przyspieszenie procesu pozwoli przebadać więcej pacjentów w tym samym czasie i wcześniej wykryć nieprawidłowości w ich krwi, a tym samym zapewnić im dłuższe życie.9

Diagnoza 10 lat przed chorobą!

W diagnostyce wielu chorób, na przykład zatorowości płucnej, wykorzystuje się informacje nie tylko o ogólnej liczbie białych krwinek w próbce krwi, lecz także o stosunku danych rodzajów leukocytów.10 Stanowi on znakomity wskaźnik predykcyjny pozwalający na zapobieganie groźnym schorzeniom.

Na przykład badania przeprowadzone w Korei udowodniły, że stosunek monocytów do całości białych krwinek pozwala zdiagnozować ryzyko wystąpienia choroby sercowo-naczyniowej. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że prognoza działa z… dziesięcioletnim wyprzedzeniem!11

Trombocyty – moc krzepnięcia

Kolejną informacją, jaką wyczytamy z morfologii, jest ta dotycząca płytek krwi (trombocytów).12 To właśnie te elementy odpowiadają za krzepnięcie krwi. Trombocyty doprowadzają do zasklepienia naczynia i tym samym zapobiegają nadmiernemu wypływowi i utracie krwi.

Dla naszego oka jest to widoczne w momencie skaleczenia. Po pewnym czasie w miejscu zranienia powstaje strupek. Gdy odpadnie, po skaleczeniu nie ma śladu. Takie same procesy zachodzą wewnątrz organizmu, a dokładniej w naszych naczyniach.13 I właśnie za nie odpowiadają płytki krwi.

Płytki mają jeszcze jedną istotną funkcję. Wydzielają substancje pobudzające komórki do wzrostu lub takie, które ten wzrost hamują.

Zazwyczaj nie powinniśmy się tym martwić. Jednak takie sygnały odbierają także komórki nowotworowe, odpowiednio na nie reagując. Nieprawidłowa liczba płytek może zatem przyczynić się do szybszego rozwoju komórek nowotworowych. Tym bardziej warto ją monitorować.14

Zbyt niska liczba płytek może powodować krwawienia, natomiast zbyt wysoka może prowadzić do wzrostu ryzyka zachorowania na zakrzepicę.15

Co ciekawe, zapalenie jelit i infekcje z nim związane mogą sterować parametrami takimi jak płytki krwi i krzepnięcie.17 Nie bez przyczyny mówi się, że jelita to drugi mózg człowieka 🧠

Niestety płytki bywają też niszczone przez nasze własne komórki. Tego również wprawne oko lekarza hematologa dowie się z morfologii.

Dodatkowo pamiętajmy, że lekarza należy ZAWSZE I BEZWZGLĘDNIE informować o przyjmowanych lekach.16 Okazuje się, że leki mają wpływ nie tylko na reakcje zachodzące podczas oznaczeń, lecz także na liczbę płytek krwi w organizmie człowieka.

COVID-19 – nowy czynnik ryzyka zakrzepicy

Niestety „najpopularniejsza” ostatnio choroba ma także wiele do powiedzenia w temacie krzepnięcia krwi. Wstępne badania ujawniły bowiem, że pacjenci cierpiący na COVID-19 mogą wykazywać zwiększone ryzyko zachorowania na zakrzepicę lub zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC). Innymi słowy, mają oni większe predyspozycje do nadmiernego krzepnięcia krwi.

Nieleczony COVID-19 może powodować krzepnięcie krwi w sytuacji, kiedy nie jest to konieczne, prowadząc do powstania skrzepu. Taki skrzep następnie może trafić do tętnic zasilających serce w tlen i ważne substancje odżywcze, zasklepić naczynie, a tym samym uniemożliwić przepływ krwi i doprowadzić do zawału. Trwają badania nad tym, czy leczenie przeciwzakrzepowe będzie tutaj skuteczne.18

Tego jeszcze nie wiemy, za to z pewnością możemy stwierdzić, że zarówno tutaj, jak i w wypadku innych chorób korzystna jest profilaktyka.

Co oprócz morfologii dla dłuższego życia?

Profilaktyka pomaga nie tylko w walce z zakrzepicą. Dzięki niej jesteś w stanie także wydłużyć swoje życie. Jak? Czytając artykuły zamieszczone na tym portalu, stosując się do zaleceń lekarzy oraz regularnie się badając, by jak najszybciej wykryć nawet drobne nieprawidłowości.

Morfologia z pewnością nie jest jedynym badaniem, na które warto się wybrać. Inne parametry są często bardziej szczegółowe i wymagają kontekstu. Do nich jeszcze wrócimy w kolejnych artykułach. Dowiesz się, jak mogą Ci pomóc w staraniach o dłuższe i zdrowsze życie.

Swoją drogę do długowieczności zacznij jednak od małych kroków. Wykonaj morfologię. Jest to niezwykle proste, tanie i szybkie badanie. To od morfologii lekarz zaczyna rozpoznanie Twojego stanu zdrowia, to ona daje całościowe spojrzenie na Twój organizm. Dopiero potem medyk przechodzi do interpretacji bardziej szczegółowych wyników.

A jeśli chcesz połączyć dbanie o zdrowie z pomaganiem, możesz wykonać morfologię za darmo! Po prostu oddając krew w najbliższym centrum krwiodawstwa. O tym, jakie dodatkowe korzyści w kontekście długiego życia oferuje krwiodawstwo, przeczytasz niebawem😉

Zostaw swój komentarz na stronie Facebook. Oto link.

  1. O tym, jak interpretować morfologię. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16007898/
  2. O erytrocytach jako supertransporterach. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26941164/
  3. O roli erytrocytów w krzepnięciu i utrzymywaniu równowagi w ciele. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30618125/
  4. O tym, jakie zmiany zachodzą w erytrocytach podczas dojrzewania.| https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25676371/
  5. O roli erytrocytów w krzepnięciu krwi i utrzymywaniu równowagi w ciele. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30618125/
  6. Czy palenie i otyłość zwiększają liczbę białych krwinek? | https://www.kjfm.or.kr/journal/view.php?number=2084
  7. Podstawowe wiadomości o białaczkach i podwyższonej liczbie białych krwinek. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11087187/
  8. O maszynowym uczeniu w morfologii. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31081599/
  9. O porównaniu dokładności z barwieniem i bez barwienia rozmazów. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25500519/
  10. O wzajemnym stosunku neutrofili do limfocytów w zatorowości płucnej. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28541022/
  11. O stosunku komórek, który pozwala wyprzedzić chorobę o 10 lat. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31027108/
  12. O podstawowych funkcjach płytek krwi. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28667366/
  13. O procesie gojenia od skaleczenia do wyleczenia. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25468720/
  14. O roli płytek w rozwoju komórek nowotworowych. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30305116/
  15. O zbyt niskiej liczbie płytek wywołanej układem odpornościowym. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28416506/
  16. O relacji leków z liczbą płytek. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30504360/
  17. O związku infekcji jelit z płytkami i zaburzeniami krzepnięcia. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27117106/
  18. O wpływie COVID-19 na krzepnięcie krwi. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32492712/
mgr Aldona Gajek
Uczę pacjentów o tym, jakie badania, kiedy i dlaczego wykonać, by głupio nie umrzeć.
O NAS
OBSERWUJ NAS
Copyright © 2021 – Mazuko sp. z o.o.