Medycyna

Glukoza: sprawdź, czy w Twoim ciele nie czai się cichy zabójca!🚨

Najpierw Cię nastraszę, a potem Ci pomogę!

Bo pokażę, do czego mogą doprowadzić zaburzenia gospodarki węglowodanowej, szczególnie w sytuacji, kiedy nie wiesz o istnieniu utajonego wroga w swoim organizmie. Dowiesz się, jak glukoza wpływa na procesy starzenia komórek Twojego ciała i jakie choroby wiążą się z jej nieprawidłowym stężeniem.

Ale spokojnie, na koniec podzielę się konkretnymi poradami na temat utrzymania właściwego stężenia glukozy i wskażę podstawowe kierunki działania.

Co 10. Amerykanin choruje na cukrzycę

Najlepsze i najgorsze mody często przychodzą z USA. Co zatem wyprawia się po drugiej stronie oceanu w zakresie gospodarki węglowodanowej? I jaka w związku z tym rysuje się perspektywa dla nas – Polaków?

Zgodnie z raportem CDC z 2020 roku 34,2 mln Amerykanów choruje na cukrzycę (odpowiada to 10,5% populacji). Około 26,9 mln to pacjenci zdiagnozowani, czyli tacy, którzy wiedzą, że chorują. Pozostałe 7,3 mln osób = 21,4% chorych nie wie o swojej chorobie. Te osoby nie mogą podjąć walki o lepsze zdrowie.

Statystyki dotyczące stanu przedcukrzycowego (który jest ostatnim sygnałem od organizmu ostrzegającym nas przed rozwojem cukrzycy) są jeszcze bardziej zatrważające. Zagrożonych jest nim około 88 mln mieszkańców USA, co stanowi 1/3 populacji państwa! 24 miliony osób z tej grupy to osoby powyżej 65 roku życia1.

Rys. 1 Cukrzyca w USA na przestrzeni lat
(Źródło:
CDC)
Rys. 2 Cukrzyca w USA na przestrzeni lat
(Źródło:
CDC)

W Polsce wcale nie jest lepiej☹

Wg WHO (dane z 2014 roku) na cukrzycę choruje ok. 10% Polaków2. W bardziej aktualnej publikacji polskich badaczy (2020 r.) opracowanej w oparciu o dane z NFZ z lat 2014-2017 sytuacja wygląda jak na wykresie poniżej:3.

Rys. 3 Liczba pacjentów chorujących na cukrzycę w latach 2014-2017
(Źródło:
Via Medica)

Krzywe zachorowań nieustannie pną się w górę, co oznacza, że z roku na rok coraz więcej Polaków choruje. W 2014 roku było to około 2 mln Polaków, w 2017 –  już 2,5 mln.

W tym miejscu warto podkreślić, jak olbrzymim zagrożeniem dla naszego zdrowia i długowieczności jest cukrzyca typu 2.

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej stanowią podłoże niezliczonych chorób neurodegeneracyjnych i metabolicznych, realnie skracając nam życie!

Cukrzyca. Czy wiesz, co się dzieje w ukryciu?

Dane dotyczące rozpoznawania cukrzycy typu 2 mówią, że przeciętnie od wystąpienia pierwszych objawów choroby do jej rozpoznania upływa od 4 do 7 lat4!

Co w tym czasie dzieje się w naszym organizmie?

Na przykład szaleją procesy glikacji białek – czyli ich nieodwracalnego uszkadzania. A jak wiemy, białko jest budulcem naczyń – tych dużych i mniejszych (tętnic wieńcowych, tętnic szyjnych, tętnic kłębuszków nerkowych, tętnic siatkówki oka, itd.). Spadek zawartości kluczowych białek powoduje także szybsze starzenie się włókien kolagenowych i elastyny, co przyspiesza starzenie się skóry.

Gdy jesteśmy chorzy, ale o tym jeszcze nie wiemy, organizm może wysyłać sygnały o nieprawidłowych stężeniach glukozy pod postacią nawracających zakażeń skóry (np. czyraki), układu moczowego, infekcji dróg oddechowych, a także nadmiernej senności, osłabienia, czy pogorszenia ostrości widzenia.

Z czego wynikają opóźnienia w diagnozie cukrzycy?

Na łamach czasopisma Diabetes Care doktor Lisa Fraser wraz z współautorami (zainspirowani między innymi badaniami4, 5) podjęła próbę analizy przyczyn drastycznych opóźnień w diagnozie cukrzycy.

Naukowcy zadali sobie między innymi następujące pytania:

  • Czy pacjent nie wykonuje odpowiednio często badań laboratoryjnych?
  • Czy nie korzysta z konsultacji lekarskich?
  • Czy bagatelizuje objawy?
  • Czy nie sprawdza stężenia glukozy?
  • Czy może to lekarze nie podejmują odpowiednio intensywnej diagnostyki? Nie wdrażają zaleceń prewencyjnych? Nie działają dynamicznie?

W pracy wyraźnie wskazano na istnienie pewnego rodzaju inercji diagnostycznej po stronie medyków.

Podczas wizyty u lekarza pierwszego kontaktu 60% pacjentów usłyszało o podwyższonym stężeniu glukozy, natomiast nie podjęto żadnych kroków służących postawieniu diagnozy i wdrożeniu optymalnego postępowania.

Natomiast aż 46% pacjentów z glikemią >125 mg/dl (dwa takie pomiary na czczo wskazują na cukrzycę) nie uzyskało informacji o tym, że wynik może sugerować zaburzenia gospodarki węglowodanowej i należy podjąć dalsze działania6.

Czego zatem potrzebujesz jako pacjent, aby odszyfrować enigmatyczne wyniki badań i wziąć kwestie gospodarki węglowodanowej w swoje ręce?

Jak samodzielnie ocenić ryzyko cukrzycy?

Za chwilę otrzymasz garść informacji, które pozwolą Ci stać się partnerem w trakcie konsultacji lekarskiej, a nie jedynie biernym odbiorcą. Po co? Byś mógł/mogła zatroszczyć się należycie o swoje zdrowie i reagować w odpowiednim momencie.

Amerykańskie agencje CDC oraz American Diabetes Association stworzyły kalkulatory służące do oceny ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy7, 8. Zachęcam do skorzystania z tych przydatnych narzędzi, by regularnie monitorować stan swojego zdrowia i poprawnie zidentyfikować sygnały alarmowe.

Czynniki ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy

Oto najważniejsze przyczyny występowania stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 29:

  • Otyłość (BMI >30 kg/m2)
  • Nadwaga (BMI pomiędzy 25 kg/m2 a 29,99 kg/m2)  

*Jak policzyć BMI? W internecie dostępne są  kalkulatory, a sam wzór jest prosty (BMI = masa ciała w kg podzielona przez wzrost w metrach do kwadratu).

  • Obwód talii u kobiet >80 cm, u mężczyzn > 94 cm

*Uwaga: talia nie znajduje się tam, gdzie pępek! Mierzymy ją w połowie odległości między dolnym łukiem żeber a górnym brzegiem grzebienia kości biodrowej. Zobacz tutaj.

  • Wiek >= 45 lat

Masz 45 lat lub więcej? Zawsze wykonuj w corocznym przeglądzie oznaczenie glukozy w surowicy krwi.

  • Cukrzyca w rodzinie, np. u mamy, taty, rodzeństwa, babci, dziadka

Jeśli ktoś w Twojej najbliższej rodzinie choruje na cukrzycę, oznaczaj stężenie glukozy w swoich badaniach z krwi!

  • Siedzący tryb życia

Rusz się! Nie tylko na badania! Regularna aktywność fizyczna ułatwia zachowanie właściwej masy ciała i pomaga kontrolować stężenie glikemii we krwi.

  • Cukrzyca w ciąży lub urodzenie dziecka ważącego więcej niż 4 kilogramy

Jeśli chorowałaś na cukrzycę w ciąży, istnieje ryzyko zaburzeń gospodarki węglowodanowej w późniejszym czasie. Sprawdzaj cukier!

  • Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Jeśli zdiagnozowano u Ciebie PCOS – oceń swoją gospodarkę węglowodanową. Jesteś bardziej narażona na rozwój zaburzeń metabolicznych niż inne kobiety.

  • Nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe (m.in. zawał serca, choroba wieńcowa, udar, miażdżyca tętnic kończyn dolnych, tętnic szyjnych, itd.)

Kup ciśnieniomierz naramienny i mierz ciśnienie rano i wieczorem przez 7 dni. Jeśli chociaż dwa pomiary będą przekraczały wartości 140/90 mmHg → zgłoś się do lekarza!

  • Zaburzenia lipidowe

Tak jest, jeśli w badaniach laboratoryjnych masz podwyższony cholesterol całkowity, cholesterol LDL, czy triglicerydy, warto sprawdzić stężenie glukozy.

  • Stłuszczenie wątroby

Zwykle dowiadujemy się o nim podczas badania USG jamy brzusznej. Jeśli otrzymasz taką informację, też warto oznaczyć stężenie glukozy w krwi.

Chyba mam cukrzycę! Co dalej?

W Polsce na rozpoznanie cukrzycy pozwala oznaczenie glikemii (cukru) z krwi żylnej. Dlaczego o tym piszę? Z dwóch powodów.

W naszym kraju nie możemy rozpoznać cukrzycy w oparciu o oznaczenie:

  • hemoglobiny glikowanej (HbA1c)
  • glukozy w pomiarze wykonanym glukometrem, czyli z krwi włośniczkowej

Chorobę rozpoznajemy WYŁĄCZNIE w oparciu o oznaczenie glikemii z krwi żylnej lub test obciążenia glukozą.

Poniższy rysunek w sposób jasny i przejrzysty pokazuje, jakie wyniki badań wskazują na konkretne zaburzenia.

Celowo pozostawiłam hemoglobinę glikowaną, ponieważ pomimo iż parametr nie jest wykorzystywany w Polsce do rozpoznania zaburzeń gospodarki węglowodanowej, może wskazać na potrzebę diagnostyki w tym kierunku.

Rys. 4 Glukoza w zdrowiu i chorobie. (Źródło: CDC)

Glikemia – co oznaczają te liczby?

Wiemy już, z czym wiążą się stan przedcukrzycowy (prediabetes) oraz cukrzyca (diabetes). Teraz garść wiedzy o tym, co oznaczają poszczególne stężenia glikemii.

Cukrzycę rozpoznaje się, gdy:

  • Glikemia z krwi żylnej o dowolnej godzinie (niezależnie od posiłku, tzw. przygodna) wynosi >=200 mg/dl i towarzyszą jej objawy typowe dla podniesionego stężenia glukozy. Należą do nich wzmożone pragnienie, większa objętość oddawanego moczu, utrata masy ciała, nawracające zakażenia, o których wspominałam wcześniej.
  • Dwukrotnie, w dwa różne dni, stężenie glukozy na czczo wynosi >= 126 mg/dl.
  • W teście obciążenia glukozą w 120. minucie testu glikemia wynosi >= 200 mg/dl.

Stan przedcukrzycowy to:

  • Nieprawidłowa glikemia na czczo – 100-125 mg/dl.
  • Nieprawidłowa tolerancja glukozy – stężenie glukozy w krwi żylnej w 120. minucie testu wynosi 140-199 mg/dl.

Take-home message

No dobrze, podsumujmy zatem, jak dbać o odpowiednie stężenie glukozy w naszej krwi:

  1. Wejdź na kalkulatory ryzyka cukrzycy i stanu przedcukrzycowego.
  2. Sprawdź stężenie glukozy w krwi żylnej.
  3. Jeśli masz stężenia glukozy na czczo w granicach 100-125 mg/dl → działaj!!!
  4. Taki stan wymaga dalszej diagnostyki, wykonania testu obciążenia glukozą.

No i pamiętaj, że nikt nie zadba o Twoje zdrowie tak dobrze, jak Ty. A mądra, zbilansowana dieta, unikanie przetworzonej żywności i nadmiaru cukru to perfect longevity pill!

Zostaw swój komentarz na stronie Facebook. Oto link.

  1. CDC - dane z USA dotyczące cukrzycy, 2020 r. | https://www.cdc.gov/diabetes/pdfs/data/statistics/national-diabetes-statistics-report.pdf
  2. Cukrzyca w liczbach w Polsce (2014). | https://www.who.int/diabetes/country-profiles/pol_en.pdf
  3. Cukrzyca w liczbach w Polsce (2020). | https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/view/69026
  4. Opóźnienia w diagnostyce cukrzycy. | Harris MI, Klein R, Welborn TA, Knuiman MW: Onset of NIDDM occurs at least 4–7 yr before clinical diagnosis. Diabetes Care 1992; 15: 815– 819.
  5. Inercja diagnostyczna. | Phillips LS, Branch WT, Cook CB, Doyle JP, El-Kebbi IM, Gallina DL, Miller CD, Ziemer DC, Barnes CS: Clinical inertia. Ann Int Med 2001; 135: 825– 834.
  6. Z czego wynika opóźnienie w diagnozie cukrzycy? | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3971419/
  7. Kalkulator ryzyka stanu przedcukrzycowego. | https://www.cdc.gov/diabetes/risktest/index.html
  8. Kalkulator ryzyka cukrzycy. | https://www.diabetes.org/risk-test
  9. Czynniki ryzyka cukrzycy. | Leszek Czupryniak, Krzysztof Strojek, Diabetologia 2019, Via Medica, Gdańsk 2019,rozdział 2.

dr n. med. Marta Mazur
Jestem lekarzem medycyny holistycznej, ukończyłam specjalizację z chorób wewnętrznych, posiadam tytuł doktora w dziedzinie endokrynologii.
O NAS
OBSERWUJ NAS
Copyright © 2021 – Mazuko sp. z o.o.