Farmacja

­čŤí´ŞĆ Przegl─ůd suplementacji wspieraj─ůcej odporno┼Ť─ç (nie tylko podczas pandemii)

Jak budujesz odporno┼Ť─ç? Czy w og├│le to robisz?

W dobie pandemii koronawirusa temat wzmacniania odporno┼Ťci zyska┼é ogromn─ů popularno┼Ť─ç, a wszelkie informacje i doniesienia naukowe dotycz─ůce dzia┼éa┼ä profilaktycznych w kontek┼Ťcie COVID-19 wzbudzaj─ů natychmiastowe zainteresowanie wielu z nas.

Dlatego w dzisiejszym artykule przedstawi─Ö kilka witamin, minera┼é├│w i innych sk┼éadnik├│w, kt├│re mog─ů wspom├│c Tw├│j uk┼éad immunologiczny nie tylko w walce z koronawirusem, ale i innymi chorobami. ┬á

Jakie sk┼éadniki s─ů kluczowe dla wspierania funkcji odporno┼Ťciowych? Czy poszczeg├│lne mikrosk┼éadniki od┼╝ywcze mog─ů wp┼éywa─ç na przebieg/profilaktyk─Ö infekcji koronawirusowej? ┬á

Przed Tob─ů aktualizacja informacji na ten temat na podstawie najnowszych bada┼ä naukowych.

Profilaktyka koronawirusa. Co opr├│cz szczepionki?

Aktualne doniesienia wskazuj─ů, ┼╝e znacznie wy┼╝sza zachorowalno┼Ť─ç i ┼Ťmiertelno┼Ť─ç z powodu COVID-19 wyst─Öpuje w┼Ťr├│d pacjent├│w ze wsp├│┼éistniej─ůcymi chorobami takimi jak cukrzyca czy nadci┼Ťnienie.1, 2 Negatywny wp┼éyw na przebieg choroby mo┼╝e mie─ç tak┼╝e oty┼éo┼Ť─ç ÔÇô zw┼éaszcza oty┼éo┼Ť─ç trzewna mo┼╝e wi─ůza─ç si─Ö z ci─Ö┼╝kimi nast─Öpstwami infekcji koronawirusowej.3

Niezale┼╝nie od oczekiwa┼ä na uruchomienie programu szczepie┼ä pilnie poszukiwane s─ů wszelkie ┼Ťrodki profilaktyczne, dzi─Öki kt├│rym mo┼╝liwe b─Ödzie zmniejszenie ryzyka infekcji wywo┼éanej koronawirusem SARS-CoV-2ÔÇŹ, a tak┼╝e progresji i ci─Ö┼╝kiego przebiegu choroby.

Szczeg├│lnie du┼╝ym zainteresowaniem ciesz─ů si─Ö badania nad wp┼éywem poszczeg├│lnych witamin i minera┼é├│w oraz potencjalnym wykorzystaniem fitoterapeutyk├│w (lek├│w pochodzenia ro┼Ťlinnego) we wspieraniu funkcji odporno┼Ťciowych organizmu.

Nie tylko COVID-19

Warto pami─Öta─ç, ┼╝e optymalne zaopatrzenie organizmu w sk┼éadniki od┼╝ywcze ze zdrowej, zbilansowanej diety wspieranej spersonalizowan─ů suplementacj─ů ma znacznie szerszy kontekst zdrowotny ni┼╝ ÔÇ×tylkoÔÇŁ obrona przed COVID-em. Takie podej┼Ťcie wp┼éywa korzystnie na wydolno┼Ť─ç organizmu, dobre samopoczucie oraz lepsz─ů jako┼Ť─ç ┼╝ycia.

Zapobieganie chronicznym niedoborom witamin i minera┼é├│w (coraz bardziej powszechnym w populacji europejskiej) jest r├│wnie┼╝ wa┼╝nym aspektem w profilaktyce i przebiegu chor├│b przewlek┼éych, przek┼éadaj─ůcym si─Ö na d┼éu┼╝sze i zdrowsze ┼╝ycie.

No dobrze, zobaczmy zatem, jakie sk┼éadniki warto w┼é─ůczy─ç do codziennej diety.

Witamina D3 ÔÇô mniejsze ryzyko infekcji

Obecnie witamin─Ö D nazywa si─Ö coraz cz─Ö┼Ťciej hormonem ze wzgl─Ödu na jej wielokierunkowy wp┼éyw na zdrowie cz┼éowieka. Istnieje zwi─ůzek mi─Ödzy niedoborem witaminy D a zwi─Ökszonym ryzykiem rozwoju szeregu chor├│b przewlek┼éych: autoimmunologicznych, nowotwor├│w, nadci┼Ťnienia, mia┼╝d┼╝ycy, cukrzycy, a nawet zaburze┼ä psychiatrycznych.4, 6

W kontek┼Ťcie wspierania funkcji odporno┼Ťciowych witamina D3 zmniejsza ryzyko ostrych infekcji dr├│g oddechowych. Co ciekawe, jej suplementacja okazuje si─Ö tym skuteczniejsza, im wi─Ökszy pocz─ůtkowy niedob├│r.5

Nowe badanie przeprowadzone w Hiszpanii wskaza┼éo, ┼╝e 80% pacjent├│w przebywaj─ůcych w szpitalu z powodu COVID-19 mia┼éo niedob├│r witaminy D3.8 Postawiono hipotez─Ö, ┼╝e suplementacja witaminy D3 mo┼╝e potencjalnie zmniejsza─ç ryzyko infekcji┬áCOVID-19.

Badacze wskazali, ┼╝e zwi─Ökszaj─ůc produkcj─Ö ÔÇ×naturalnych antybiotyk├│wÔÇŁ ÔÇô katelicydyn i defensyn ÔÇô witamina D3 mo┼╝e obni┼╝a─ç tempo replikacji wirusa, a tak┼╝e redukowa─ç poziom cytokin prozapalnych powoduj─ůcych stany zapalne i uszkadzaj─ůcych wy┼Ťci├│┼ék─Ö p┼éuc.7 Niezb─Ödne s─ů jednak dalsze badania i pr├│by kohorotowe (przeprowadzone na odpowiednio dobranej pr├│bie z populacji), aby uzyska─ç wi─Öcej danych na ten temat.

Pami─Ötaj, ┼╝e sama dieta nie jest w stanie pokry─ç dziennego zapotrzebowania na witamin─Ö D3. Jej prawid┼éowe st─Ö┼╝enie w naszej szeroko┼Ťci geograficznej zapewni─ç mo┼╝e jedynie suplementacja (poza k─ůpielami s┼éonecznymi w okresie letnim).

Dawki zalecane do suplementacji witaminy D3 u os├│b doros┼éych (19-65 lat) wynosz─ů 800-2000 j.m./dob─Ö. Oczywi┼Ťcie powinny by─ç one dopasowane indywidualnie przez specjalist─Ö, uwzgl─Ödniaj─ůc wiek pacjenta, mas─Ö cia┼éa, choroby wsp├│┼étowarzysz─ůce, a tak┼╝e wynik badania z laboratorium oceniaj─ůcy jej poziom w organizmie (badaj si─Ö!). W Polsce zakres referencyjny (tzw. norma dla witaminy D3) wed┼éug aktualnych wytycznych wynosi 30-50 ng/ml.

Kwasy t┼éuszczowe omega-3 ÔÇô ┼éagodzenie stan├│w zapalnych

Optymalne zaopatrzenie organizmu w kwasy t┼éuszczowe omega-3 mo┼╝e by─ç wsparciem w zapobieganiu infekcjom, w tym SARS-CoV-2.9 Mowa tu o ÔÇ×morskichÔÇŁ t┼éuszczach omega-3, czyli frakcji EPA i DHA pozyskanych z t┼éustych ryb zimnowodnych lub alg morskich (jako alternatywa dla entuzjast├│w diet ro┼Ťlinnych).

Kwasy omega-3 odgrywaj─ů bardzo wa┼╝n─ů rol─Ö w mechanizmach wrodzonej odpowiedzi immunologicznej. ÔÇ×MorskieÔÇŁ omega-3 (czyli EPA i DHA) to prekursory zwi─ůzk├│w, kt├│rych zadaniem jest wygaszanie reakcji zapalnych w organizmie, takich jak marezyny, protektyny czy rezolwiny.

S─ů one odpowiedzialne za ÔÇ×faz─Ö ust─ÖpowaniaÔÇŁ stanu zapalnego na drodze fagocytozy czy zmniejszonej migracji leukocyt├│w do miejsca zapalenia.9, 10, 11 M├│wi─ůc kolokwialnie: zadaniem tych zwi─ůzk├│w jest posprz─ůtanie ba┼éaganu po zapaleniu, a tak┼╝e wspieranie procesu regeneracji po przebytej infekcji.

W zwi─ůzku z dzia┼éaniem przeciwzapalnym badacze wskazuj─ů, ┼╝e kwasy omega-3 mog─ů skr├│ci─ç czas trwania krytycznego okresu zapalnego w COVID-19 nazywanego ÔÇ×burz─ů cytokinow─ůÔÇŁ. Mog─ů tak┼╝e oddzia┼éywa─ç na innych etapach infekcji, m.in. na wej┼Ťciu i replikacji wirusa.9

Obecnie poziom spo┼╝ycia t┼éuszcz├│w omega-3 w naszej szeroko┼Ťci geograficznej znajduje si─Ö poni┼╝ej zalece┼ä, dlatego pami─Ötaj o zapewnieniu odpowiedniej poda┼╝y przeciwzapalnych t┼éuszcz├│w omega-3 z diet─ů (t┼éuste ryby morskie, owoce morza) lub suplementacji dobrej jako┼Ťci preparatami.

Podczas suplementacji warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na ┼é─ůczenie omega-3 z antyoksydantami (np.witamin─ů E). Zmniejszaj─ů one podatno┼Ť─ç kwas├│w na utlenianie nieenzymatyczne (proces niekorzystny).

Kurkumina ÔÇô hamowanie wnikania wirusa SARS-CoV-2

Wiele bada┼ä po┼Ťwi─Öcono tak┼╝e kurkuminie ÔÇô aktywnemu zwi─ůzkowi wyst─Öpuj─ůcemu w kurkumie. Ze wzgl─Ödu na jej w┼éa┼Ťciwo┼Ťci przeciwzapalne i przeciwwirusowe, a tak┼╝e dzia┼éanie wspomagaj─ůce ochron─Ö uk┼éadu oddechowego, kurkumina mo┼╝e odgrywa─ç potencjaln─ů rol─Ö w terapii COVID-19.12

Niedawne badanie molekularne wykaza┼éo, ┼╝e kurkumina mo┼╝e hamowa─ç wnikanie wirusa SARS-CoV-2 poprzez zdolno┼Ť─ç do wi─ůzania receptor├│w ACE2. To receptor, kt├│ry wi─ů┼╝─ůc si─Ö z glikoprotein─ů kolc├│w wirusa u┼éatwia wnikanie wirusa do kom├│rek.13

Ponadto kurkumina redukuje stan zapalny i mo┼╝e by─ç pomocna w odwracaniu burzy cytokinowej, czyli nadmiernie gwa┼étownej reakcji uk┼éadu immunologicznego, odpowiadaj─ůcej za ci─Ö┼╝ki przebieg COVID-19.14 Jednak by potwierdzi─ç t─Ö hipotez─Ö, potrzeba wi─Ökszej liczby bada┼ä, zw┼éaszcza klinicznych, na kt├│re wielu z nas czeka z niecierpliwo┼Ťci─ů.

Cynk ÔÇô wspomaganie uk┼éadu odporno┼Ťciowego

W pracach badawczych poddano także ocenie wpływ cynku na przebieg różnych infekcji wirusowych, w tym SARS-CoV-2. We wstępnych doniesieniach zasugerowano, że cynk może potencjalnie zmniejszać ryzyko infekcji koronawirusowej, a także jej czas trwania i nasilenie.

Pojawi┼éy si─Ö obserwacje, kt├│re wskaza┼éy znacz─ůco ni┼╝sze poziomy cynku u pacjent├│w z COVID-19. Ponadto osoby z niedoborem tego minera┼éu mia┼éy znacznie wi─Öcej powik┼éa┼ä (70% vs. 30%) i by┼éy d┼éu┼╝ej hospitalizowane. Badania in vitro pokaza┼éy tak┼╝e, ┼╝e obni┼╝one poziomy cynku sprzyjaj─ů interakcji receptora ACE2 z wirusem SARS-CoV-2. Z kolei podwy┼╝szony poziom cynku hamowa┼é ekspresj─Ö ACE2, co zmniejsza┼éo interakcj─Ö z wirusem.16

Cynk jest pierwiastkiem o silnych w┼éa┼Ťciwo┼Ťciach immunoregulacyjnych i wirusowych. Na jego niedob├│r mog─ů by─ç szczeg├│lnie nara┼╝one osoby starsze, kobiety w ci─ů┼╝y i karmi─ůce, osoby z chorobami przewlek┼éymi (w tym cukrzyca), chorobami przewodu pokarmowego czy wegetarianie.15 Warto wi─Öc zadba─ç o zbilansowan─ů, bogat─ů w cynk diet─Ö.

Wzmacnianie odporno┼Ťci w skr├│cie

Za nami solidna dawka wiedzy o sk┼éadnikach buduj─ůcych odporno┼Ť─ç organizmu. Podsumujmy zatem najwa┼╝niejsze informacje:

  • Nieprzestrzeganie zalece┼ä ┼╝ywieniowych i si─Öganie po wysoko przetworzon─ů, ma┼éo od┼╝ywcz─ů ┼╝ywno┼Ť─ç prowadzi do niedobor├│w witamin i minera┼é├│w, co przek┼éada si─Ö na os┼éabienie funkcji uk┼éadu odporno┼Ťciowego.
  • W trudnym okresie pandemicznym warto szczeg├│lnie dba─ç o fundament dobrej odporno┼Ťci: r├│┼╝norodn─ů diet─Ö zapewniaj─ůc─ů dostarczenie wszystkich zwi─ůzk├│w niezb─Ödnych dla prawid┼éowych funkcji immunologicznych (takich jak selen, cynk, t┼éuszcze omega-3 czy witamina D3). ÔÇŹ
  • Pierwsze badania w kontek┼Ťcie wspierania odporno┼Ťci przez suplementacj─Ö poszczeg├│lnych mikrosk┼éadnik├│w (witamin i minera┼é├│w) w dobie COVID-19 s─ů bardzo obiecuj─ůce. Nadal jednak pozostaje nam czeka─ç na wi─Öksze, randomizowane badania kliniczne, kt├│re pozwol─ů na wyci─ůgni─Öcie konkretnych wniosk├│w.
  • Warto pami─Öta─ç o antyoksydantach na swoim talerzu (lub w fili┼╝ance). Niedawno opublikowane badanie wykaza┼éo, ┼╝e zwi─ůzki aktywne wyst─Öpuj─ůce w gorzkiej czekoladzie i zielonej herbacie potrafi─ů blokowa─ç kluczowy enzym koronawirusa (Mpro), niezb─Ödny do jego replikacji i namna┼╝ania si─Ö w organizmie.17 Wiesz zatem, co robi─çÔś║
  • Nie zapominaj, ┼╝e wspieranie odporno┼Ťci jest procesem d┼éugofalowym i uzale┼╝nionym od codziennego stylu ┼╝ycia. Dbaj o codzienn─ů dawk─Ö sportu (wzrost limfocyt├│w), wysypianie si─Ö, regeneracj─Ö i ograniczanie permanentnego stresu. W┼éa┼Ťnie takie kompleksowe podej┼Ťcie pomaga zadba─ç o dobrze funkcjonuj─ůcy uk┼éad immunologiczny.
  • W pewnych sytuacjach warto tak┼╝e rozwa┼╝y─ç suplementacj─Ö niekt├│rych sk┼éadnik├│w. Jej podstaw─ů jest na pewno witamina D, kt├│rej nie dostarczy sama dieta. W przypadku ograniczania spo┼╝ycia t┼éustych ryb morskich warto zadba─ç o suplementacj─Ö t┼éuszcz├│w omega-3 z dobrej jako┼Ťci preparat├│w.
  • Pami─Ötaj jednak, ┼╝e gar┼Ť─ç suplement├│w nie zast─ůpi dobrze zbilansowanej diety i zdrowego stylu ┼╝ycia ÔÇô jest jedynie cegie┼ék─ů wspieraj─ůc─ů ca┼éy fundament! W celu doboru suplementacji najlepiej skonsultowa─ç si─Ö ze specjalist─ů, kt├│ry pomo┼╝e odpowiednio dobra─ç suplementy, by zagwarantowa─ç skuteczno┼Ť─ç i bezpiecze┼ästwo takiej interwencji.
  1. Geneza i terapia COVID-19. | https://www.nature.com/articles/s41392-020-00243-2
  2. Przyczyny, zapobieganie, kontrola COVID-19. | https://link.springer.com/article/10.1186/s40249-020-00646-x
  3. Oty┼éo┼Ť─ç a COVID-19. | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7521361/
  4. Wp┼éyw witaminy D na uk┼éad odporno┼Ťciowy. | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7400911/
  5. Witamina D a ostre infekcje dr├│g oddechowych. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30675873/
  6. Aktualne rekomendacje odno┼Ťnie suplementacji witaminy D3 (2018 r.). | http://mavipuro.pl/jourarch/PN2018001.pdf
  7. Witamina D a grypa/COVID-19. | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32252338/
  8. Witamina D a COVID-19. | https://www.sciencedaily.com/releases/2020/10/201027092216.htm
  9. Omega-3 a COVID-19. | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7481803/
  10. Czy kwasy omega-3 mog─ů inaktywowa─ç koronawirusa? | https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0188440920302927?via%3Dihub
  11. Mechanizm powstawania ÔÇ×wygaszaczy stan├│w zapalnychÔÇŁ z nienasyconych kwas├│w t┼éuszczowych. | http://www.phmd.pl/api/files/view/3445.pdf
  12. Kurkumina a COVID-19. | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7590269/
  13. Potencjalny wpływ kurkuminy w leczeniu COVID-19. | https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ptr.6738
  14. Kurkumina a ÔÇ×burza cytokinowaÔÇŁ (badanie przedkliniczne na zwierz─Ötach) | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7303286/
  15. Cynk w prewencji i leczeniu COVID-19. | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7395818/
  16. Niedob├│r cynku a COVID. | https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S120197122030730X
  17. Gorzka czekolada i zielona herbata a COVID. | https://www.sciencedaily.com/releases/2020/11/201130131445.htm
mgr farm. Zofia Winczewska
Jestem farmaceutk─ů i popularyzuj─Ö wiedz─Ö dotycz─ůc─ů racjonalnej suplementacji w oparciu o nauk─Ö (EBM).
O NAS
NAPISZ DO NAS
kontakt@jaknieumrzec.pl
OBSERWUJ NAS
Copyright ┬ę 2021 ÔÇô Mazuko sp. z o.o.